Overweegt u te gaan samenwonen, een geregistreerd partnerschap of een huwelijk aan te gaan? Dan is goed om van tevoren goed na te denken over de verschillende juridische gevolgen. In veel gevallen is het zinvol om afspraken notarieel vast te leggen. Hieronder hebben wij alles in kaart gebracht om u beter in staat te stellen om een goede afweging te maken.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
Vanaf het aangaan van het huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt alles wat niet (hoofdzakelijk) is gefinancierd met privévermogen gemeenschappelijke eigendom. Tenzij u bij de notaris vooraf huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden hebt laten opstellen. Schenkingen en erfenissen worden in de regel niet gemeenschappelijk.
Samenlevers
Er is geen (beperkte) gemeenschap van goederen; bij de aanschaf of in een notarieel samenlevingscontract bepaalt u welke zaken gemeenschappelijke eigendom zijn of worden.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
Uw partner wordt niet automatisch mede-aansprakelijk voor schulden die u had vóór het aangaan van het huwelijk. Dat geldt in principe wel voor schulden die tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschaps worden aangegaan. Wilt u dat uitsluiten, dan moet u bij de notaris huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden aangaan.
Samenlevers
U wordt alleen aansprakelijk als u meetekent voor de schuld.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
U bent voor de inkomstenbelasting automatisch fiscaal partner. Voor de erf- en schenkbelasting gelden (grote) partnervrijstellingen.
Samenlevers
U bent voor de inkomstenbelasting o.a. fiscaal partner als u een notarieel samenlevingscontract hebt of als u samen eigenaar bent van de woning waarin u allebei woont. Voor de erf- en schenkbelasting gelden de (grote) vrijstellingen als u iets van de ander verkrijgt alleen als u a) een notarieel samenlevingscontract hebt staat ingeschreven op hetzelfde adres, of b) minimaal 5 jaar staat ingeschreven op hetzelfde adres.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
De kosten van de huishouding moeten worden gedragen naar evenredigheid van de inkomens. Tenzij de inkomsten zijn gegenereerd met privévermogen, wordt het deel dat niet is geconsumeerd (spaargeld) gemeenschappelijk.
Ondernemers let op! Volgens de wet moet u een redelijke ondernemersbeloning tot de gezamenlijke inkomsten rekenen. U kunt uw winsten dus niet zonder meer (geheel) reserveren voor de onderneming of deze ‘oppotten’ in uw holding-B.V. Als u zelf wilt bepalen welk deel u reserveert en welk deel u uitbetaalt aan privé, dan moet u naar de notaris.
Samenlevers
De wet regelt helemaal niets over de bijdrage aan de kosten van de huisihouding, dus daar moeten afspraken over gemaakt worden. Als de ene partner veel meer verdient dan de ander (al dan niet als ondernemer), dan heeft de andere partnerzonder nadere afspraken geen recht op alles wat is opgepot of gespaard.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
U hebt op basis van de wet een onderhoudsplicht ten opzichte van elkaar, ook na scheiding of beëindiging van het partnerschap (alimentatie).
Samenlevers
U hebt geen onderhoudsplicht ten opzichte van elkaar, tenzij u afspraken hebt vastgelegd in een notarieel samenlevingscontract.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
Als u de door u beiden bewoonde woning wilt verkopen of daarop een hypotheekrecht wilt vestigen, hebt u toestemming nodig van uw partner. Ook als de woning geen gemeenschappelijke eigendom is.
Samenlevers
Als de woning van uw partner is, kan uw parter de woning zonder uw toestemming verkopen of daarop een hypotheekrecht vestigen.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
U bent elkaars medehuurder. Bij overlijden van de partner mag de ander in de huurwoning blijven.
Samenlevers
U bent – tenzij het huurcontract op twee namen is aangegaan – geen medehuurder van elkaar.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
Als een partner privémiddelen heeft ingezet om een woning te kopen die ook eigenaar wordt van de andere partner, houdt de eerste een financiële aanspraak op de laatste. De waarde van die aanspraak is rechtevenredig met de waarde van de woning (dus de waarde van de aanspraak wijzigt mee met de sttijging of daling van de waarde van de woning). Tenzij u in huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden had afgesproken dat de aanspraak niet meeverandert met waardeveranderingen.
Samenlevers
Het is lang niet altijd zeker of de partner die eigen middelen heeft ingezet diens geld weer terugkrijgt bij het einde van de relatie. Dus daar moeten vooraf afspraken over worden gemaakt.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
U en uw echtgenoot zijn automatisch erfgenaam van elkaar, tenzij bij testament anders is vastgelegd. De uit het huwelijk of geregistreerd partnerschap geboren kinderen erven automatisch mee. Er is een wettelijke regeling die ervoor zorgt dat de kinderen hun erfdelen pas uitgekeerd krijgen als de beide ouders er niet meer zijn.
Let op: bij wat grotere vermogens (veel overwaarde in de woning) of bij samengestelde gezinnen is het (ook fiscaal!) raadzaam om een testament te maken.
Samenlevers
Als een van de partners overlijdt, erft de andere partner niet automatisch. In een notarieel samenlevingscontract kan wel worden geregeld dat de zaken die gemeenschappelijk zijn bij overlijden verblijven aan de andere partner. Voor privébezittingen moet een testament worden gemaakt, anders vererft dit naar de eigen familie. Als er kinderen zijn, is een testament altijd aan te raden, mede vanuit fiscaal oogpunt.
Huwelijk
U hebt beiden automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag over de kinderen.
Geregistreerd partnerschap
U hebt beiden automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag over de kinderen.
Samenlevers
U hebt geen gezamenlijk ouderlijk gezag, alleen de moeder heeft gezag over de kinderen. Wil de vader dat ook, dan moet hij eerst het kind erkennen en vervolgens ‘gezamenlijk gezag’ aanvragen via de rechtbank.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
Ja. De partner met geen (of minder) eigen pensioen krijgt een rechtstreekse aanspraak op het pensioenfonds van de andere partner. Tenzij dit is uitgesloten of anders geregeld in de huwelijksvoorwaarden of echtscheidingsconvenant.
Samenlevers
U hoeft bij beëindiging van de relatie het opgebouwde pensioen niet te verdelen, tenzij u dit hebt vastgelegd in het samenlevingscontract of u dit naderhand bent overeengekomen.
Huwelijk of geregistreerd partnerschap
Ja. De kinderen erven automatisch mee. Er is een wettelijke regeling die ervoor zorgt dat de kinderen hun erfdelen pas uitgekeerd krijgen als de beide ouders er niet meer zijn. Bij wat grotere vermogens of bij samengestelde gezinnen is het (zeker fiscaal) raadzaam om een testament te maken.
Samenlevers
Nee. In een samenlevingscontract kan wel worden geregeld dat de zaken die gemeenschappelijk zijn bij overlijden geheel eigendom worden van de andere partner. Voor privébezittingen moet een testament worden gemaakt, anders gaat dit naar de eigen familie. Als er kinderen zijn, is een testament eigenlijk altijd aan te raden, mede vanuit fiscaal oogpunt.
Huwelijk
Door de inschrijving bij de gemeente van een echtscheidingsbeschikking van de rechter. Er moet een echtscheidingsconvenant worden opgesteld tussen de ex-partners met alle financiële afspraken. Komen de ex-partners er niet uit, dan stelt de rechter de afspraken vast. Als er minderjarige kinderen zijn, moet er ook een ouderschapsplan zijn dat door de rechter is goedgekeurd. Onroerende bezittingen of aandelen die gemeenschappelijk waren moeten via de notaris worden verdeeld en geleverd.
Geregistreerd partnerschap
Zonder tussenkomst van de rechter als de partner het met elkaar eens zijn en er geen minderjarige kinderen zijn. In andere gevallen moet de rechter er wel aan te pas komen. Als er minderjarige kinderen zijn, is een ouderschapsplan verplicht.
Onroerende bezittingen of aandelen die gemeenschappelijk waren moeten via de notaris worden verdeeld en geleverd.
Samenlevers
Als beide partners niet meer duurzaam samenleven (tenzij dat het gevolg is van opname in een verpleeghuis).
Een convenant of ouderschapsplan zijn niet verplicht, maar wel zeer aan te raden! Gemeenschappelijke bezittingen moeten worden verdeeld. Onroerende bezittingen of aandelen die gemeenschappelijk waren moeten via de notaris worden verdeeld en geleverd.
Heeft u vragen over de juridische inrichting van uw relatie, zoals samenwonen, een geregistreerd partnerschap of huwelijk? Of wilt u afspraken vastleggen in een samenlevingscontract, huwelijkse voorwaarden of testament? Neem gerust contact op met Janbert Heemstra, partner & notaris bij De Clercq Advocaten Notariaat.
