Blogs / 

Due diligence: hoe koper en verkoper zich wapenen tegen verrassingen

Ondernemingsrecht

19 november 2026

Geschreven door

Tim de Vries

Blog Image

Dit is het derde blog in de reeks over de juridische en strategische aspecten van fusies en overnames (M&A). In het vorige blog stond de letter of intent centraal: het document dat in de beginfase van een bedrijfsovername de spelregels voor de verdere onderhandelingen vastlegt. Zodra de letter of intent is ondertekend, waarbij doorgaans ook exclusiviteit is afgesproken, begint het due diligence onderzoek. Dit is het moment waarop de potentiële koper de boeken openslaat en het bedrijf van binnenuit bekijkt. Maar wat wordt er precies onderzocht? Wie draagt welk risico? En welke juridische aandachtspunten spelen daarbij een rol? In dit blog beantwoord ik die vragen.

Wat is een due diligence onderzoek?

Due diligence (ook wel boekenonderzoek genoemd) is het onderzoek dat een potentiële koper uitvoert om een volledig beeld te krijgen van het bedrijf dat hij wil kopen. Het gaat daarbij niet alleen om de financiële situatie, maar ook om juridische, fiscale, commerciële en operationele aspecten. De centrale vraag is eenvoudig: weet de koper wat hij koopt, en is de prijs die op tafel ligt daadwerkelijk gerechtvaardigd?

In de praktijk begint het onderzoek vaak al vóórdat de dataroom wordt geopend. Wat zijn de eerste resultaten als de naam van het bedrijf in een zoekmachine wordt ingevoerd? Zijn er negatieve reviews, persberichten over conflicten, of andere signalen die de reputatie raken? Dit 'vooronderzoek' geeft een eerste indruk van hoe het bedrijf naar buiten treedt en kan aanleiding zijn om bepaalde onderwerpen extra aandacht te geven in het formele onderzoek.

Vier pijlers van het onderzoek

Na het vooronderzoek wordt doorgaans een digitale dataroom ingericht. De verkoper plaatst daar de documenten die de koper nodig heeft om een volledig beeld van het bedrijf te vormen. Welke documenten worden opgevraagd, verschilt per overname en per branche, maar in de meeste gevallen richt het onderzoek zich op financiële, juridische, fiscale, commerciële en operationele zaken.

De financiële due diligence draait om het doorlichten van balansen, rekeningoverzichten en jaarrekeningen van de afgelopen jaren. Het doel is de financiële gezondheid te beoordelen en eventuele onregelmatigheden of red flags te signaleren. De juridische due diligence is breed: de koper kijkt naar de vennootschapsrechtelijke structuur, lopende overeenkomsten, arbeidsovereenkomsten, pensioenregelingen en personeelskwesties, maar ook naar lopende of dreigende juridische procedures, vergunningen, intellectuele eigendomsrechten en certificeringen. De fiscale due diligence onderzoekt of de vennootschap haar fiscale verplichtingen correct is nagekomen en of er risico's bestaan die na de overname tot naheffingen of boetes kunnen leiden. Tot slot omvat de commerciële en operationele due diligence een beoordeling van de marktpositie, de afhankelijkheid van bepaalde klanten of leveranciers, de staat van de bedrijfsmiddelen en de organisatiestructuur.

Een aspect dat in de praktijk weleens wordt onderschat, is de bedrijfscultuur. Contracten en cijfers vertellen immers niet alles. Hoe zijn de interne verhoudingen? Is er sprake van een sterk hiërarchische structuur of juist een informele cultuur? En hoe groot is de afhankelijkheid van bepaalde sleutelpersonen? Dit soort factoren kan na de overname grote invloed hebben op het succes van de integratie - en daarmee op de uiteindelijke bedrijfswaarde.

Risico's voor beide partijen

Een due diligence onderzoek brengt voor beide partijen aandachtspunten met zich mee. Voor de verkoper is het voornaamste risico dat gevoelige bedrijfsinformatie terechtkomt bij een partij met wie de deal uiteindelijk niet doorgaat. Het onderzoek uitvoeren onder een geheimhoudingsovereenkomst - met daarin contractuele boetes voor het geval deze niet wordt nagekomen - is daarom van groot belang.

Voor de koper schuilt het grootste risico in het achteraf worden geconfronteerd met problemen die hij niet kende, maar die hij bij een zorgvuldig onderzoek had kunnen ontdekken. Dat raakt direct aan de juridische verhouding tussen de onderzoeksplicht van de koper en de mededelingsplicht van de verkoper (waarover meer in de volgende paragraaf).

Daarnaast bestaat voor beide partijen een reputatierisico. Als een due diligence wordt gestart en vervolgens zonder duidelijke reden wordt afgebroken, kan dat andere potentiële kopers afschrikken of vragen oproepen in de markt. Heldere communicatieafspraken, ook over wat naar buiten wordt gebracht en wanneer, zijn daarom van belang.

Verplicht of optioneel?

De wet verplicht een koper niet om een due diligence onderzoek te doen. Toch wordt het sterk aangeraden, en de reden daarvoor ligt in de wisselwerking tussen de onderzoeksplicht van de koper en de mededelingsplicht van de verkoper.

De koper heeft een onderzoeksplicht: hij wordt geacht redelijkerwijs beschikbare informatie te onderzoeken vóórdat hij de transactie sluit. Laat hij dat na, dan kan hij zich achteraf mogelijk niet beroepen op een gebrek dat hij bij zorgvuldig onderzoek had kunnen ontdekken.

Omgekeerd heeft de verkoper een mededelingsplicht: hij moet de koper actief informeren over feiten die voor de koper van belang kunnen zijn, ook als daar niet expliciet naar wordt gevraagd. En cruciaal: de mededelingsplicht gaat in beginsel vóór op de onderzoeksplicht. Zelfs wanneer de koper onvoldoende onderzoek heeft gedaan, vrijwaart dit de verkoper niet zonder meer van zijn mededelingsplicht.

De wisselwerking tussen beide verplichtingen heeft een praktische consequentie: hoe uitgebreider het due diligence onderzoek, hoe meer de koper geacht wordt op de hoogte te zijn van de relevante bedrijfsinformatie, en hoe minder ruimte er later is om via verstrekte garanties claims in te stellen op basis van 'onbekende' gebreken. Een grondig due diligence beschermt de koper dus, maar geeft ook de verkoper meer zekerheid over een ‘schone’ overdracht.

Bereid u voor als verkoper

Als verkopende partij is het verstandig niet te wachten totdat de koper zijn vragen stelt. Een vendor due diligence - een onderzoek dat de verkoper zelf, of met hulp van adviseurs, binnen het eigen bedrijf uitvoert - geeft de kans om eventuele knelpunten vroegtijdig te signaleren en aan te pakken. Loopt er een contract af dat moet worden verlengd? Moeten bepaalde klanten of leveranciers toestemming voor de overname geven? Is er een voorziening die heroverweging verdient? Door de onderneming ‘verkoopklaar’ te maken, versterkt u uw positie aan de onderhandelingstafel en verkleint u de kans op verrassingen die de deal kunnen vertragen of laten mislukken.

Due diligence als fundament

Een due diligence onderzoek is meer dan een juridische formaliteit. Het is het moment waarop de werkelijkheid van het bedrijf wordt getoetst aan het beeld dat in de onderhandelingen is geschetst, onder andere via de letter of intent. Een goede voorbereiding, geheimhoudingsafspraken en bewustzijn van de wisselwerking tussen onderzoeksplicht en mededelingsplicht zijn daarbij key, voor zowel koper als verkoper.

In het volgende blog in deze reeks ga ik nader in op de koopovereenkomst: welke afspraken worden daarin vastgelegd en waar moet u als koper of verkoper op letten?

Vragen?

Wilt u meer weten over het due diligence onderzoek of het overnameproces? Neem contact op met Tim de Vries.

Lees ook de overige blogs in deze reeks:

Nieuwsbrief

Wilt u elke maand een overzicht van updates en blogs in uw mailbox? Schrijf u dan in voor onze nieuwsbrief!