Als werkgever kun je ervoor kiezen om de financiële risico's van ziekte en arbeidsongeschiktheid van (ex-)werknemers zelf te dragen. Dit wordt eigenrisicodragerschap genoemd. Deze keuze kan financieel aantrekkelijk zijn en geeft je meer invloed op de re-integratie van (ex-)werknemers. Tegelijkertijd brengt eigenrisicodragerschap verantwoordelijkheden en risico's met zich mee. Wat houdt eigenrisicodragerschap voor de Ziektewet en WGA precies in? Welke voordelen biedt het en met welke valkuilen moet je als werkgever rekening houden? In deze blog leggen wij uit hoe eigenrisicodragerschap werkt en waar je op moet letten.
Werkgevers betalen normaal gesproken een premie Werkhervattingskas (Whk). Met deze premie worden onder meer Ziektewet- en WGA-uitkeringen gefinancierd. Het UWV is daarbij verantwoordelijk voor de betaling van deze uitkeringen en de begeleiding van (ex-)werknemers naar werk. Dit wordt het publieke stelsel genoemd.
Als werkgever kun je er ook voor kiezen om zelf verantwoordelijk te worden voor deze kosten en de re-integratie van (ex-)werknemers. Je kunt hiervoor kiezen bij de Ziektewet (ZW), de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) of beide. Je betaalt dan voor de betreffende regeling geen premie meer, maar draagt zelf de kosten van bepaalde uitkeringen en de verantwoordelijkheid voor de re-integratie in het geval een werknemer deze uitkering krijgt toegewezen.
Wat dit concreet betekent, verschilt per regeling:
Een belangrijk voordeel van eigenrisicodragerschap is dat je als werkgever meer invloed krijgt op de begeleiding en re-integratie van (ex-)werknemers. Je kunt zelf meer regie voeren over het re-integratietraject en inzetten op een snelle en duurzame terugkeer naar werk. Hierdoor kunnen (ex-)werknemers mogelijk eerder weer aan het werk, wat ook de uitkeringskosten kan beperken.
Daarnaast kan eigenrisicodragerschap financieel aantrekkelijker zijn dan het publieke stelsel. In plaats van de premie te betalen, draag je zelf de kosten van de betreffende uitkeringen. Als deze kosten lager zijn dan de premie die je anders zou betalen, kan dat een besparing opleveren. Of eigenrisicodragerschap daadwerkelijk voordeliger is, hangt onder meer af van de omvang van de organisatie, het ziekteverzuim en de verwachte uitkeringskosten.
Om de financiële risico's te beperken, kun je als eigenrisicodrager een verzekering afsluiten bij een private verzekeraar. Afhankelijk van de polisvoorwaarden worden de risico's daarmee geheel of gedeeltelijk afgedekt. Vaak biedt de verzekeraar ook ondersteuning bij de re-integratie, bijvoorbeeld door een re-integratiebedrijf in te schakelen. De werkgever blijft echter zelf verantwoordelijk voor het nakomen van de wettelijke verplichtingen, ook wanneer de verzekeraar bepaalde taken uitvoert.
Tegenover deze voordelen staan ook financiële en juridische risico's. Hieronder bespreken wij drie belangrijke aandachtspunten.
1. Terug naar het publieke stelsel? De kosten kunnen blijven doorlopen
Als eigenrisicodrager kun je besluiten terug te keren naar het publieke stelsel, bijvoorbeeld omdat de kosten hoger uitvallen dan verwacht. Daarmee eindigen je financiële verplichtingen echter niet automatisch. Je blijft verantwoordelijk voor uitkeringen die onder het eigenrisicodragerschap zijn ontstaan. Dit wordt het uitlooprisico genoemd. Tegelijkertijd moet je weer Whk-premie betalen, waardoor dubbele lasten kunnen ontstaan.
Voorbeeld: stel dat je terugkeert naar het publieke stelsel terwijl een ex-werknemer al drie jaar een WGA-uitkering ontvangt. Je kunt dan nog maximaal zeven jaar verantwoordelijk blijven voor deze uitkering, terwijl je ook weer Whk-premie betaalt.
Daarnaast kun je niet onbeperkt wisselen tussen beide stelsels. Een overstap is alleen mogelijk per 1 januari of 1 juli, waarbij je uiterlijk dertien weken vooraf een aanvraag bij de Belastingdienst moet indienen. Na beëindiging van het eigenrisicodragerschap kun je bovendien gedurende drie jaar niet opnieuw eigenrisicodrager worden.
Breng daarom vooraf goed in kaart welke kosten en verplichtingen na een overstap blijven doorlopen.
2. Ziektewet: bereid UWV-besluiten zorgvuldig voor
Als eigenrisicodrager voor de Ziektewet beslis je niet zelf of een ex-werknemer recht heeft op een Ziektewetuitkering. Die bevoegdheid ligt bij het UWV. Wel ben je als werkgever verantwoordelijk voor de voorbereiding van deze besluiten. Dit betekent dat je de relevante feiten en omstandigheden moet onderzoeken, de benodigde informatie moet verzamelen en een goed onderbouwd voorstel moet doen.
Het UWV toetst deze voorbereiding slechts marginaal. Dit betekent dat het UWV niet de volledige beoordeling opnieuw uitvoert, maar beperkt controleert of het voorgestelde besluit voldoende is onderbouwd. In bepaalde eenvoudige gevallen, bijvoorbeeld wanneer een ex-werknemer uit eigen beweging het werk volledig hervat en daardoor geen recht meer heeft op een Ziektewetuitkering, mag je overigens wel zelfstandig uitvoering geven aan een beslissing.
Een zorgvuldige voorbereiding is belangrijk. Als je hierin tekortschiet, krijg je in beginsel de gelegenheid om dit te herstellen. Gebeurt dat niet of onvoldoende, dan kan het UWV de werkzaamheden overnemen en de kosten daarvan op de jouw organisatie verhalen.
Daarnaast moet je weten welke maatregelen mogelijk zijn wanneer een ex-werknemer zijn re-integratieverplichtingen niet nakomt. Het UWV moet in dat geval worden verzocht om het opleggen van een maatregel, zoals het verlagen van de uitkering.
3. WGA: ga zorgvuldig om met sancties en herbeoordelingen
Ook bij de WGA beslist het UWV of een (ex-)werknemer recht heeft op een WIA-uitkering. Anders dan bij de Ziektewet mag je als WGA-eigenrisicodrager wel zelfstandig sancties opleggen wanneer een (ex-)werknemer zijn re-integratieverplichtingen niet nakomt.
Bij het nemen van dergelijke sanctiebesluiten word je dan aangemerkt als een zelfstandig bestuursorgaan en moet je voldoen aan de regels van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Zo moet je besluiten zorgvuldig voorbereiden en motiveren, de toepasselijke hoorplicht naleven en een correcte bezwaarprocedure waarborgen.
Een ander belangrijk aandachtspunt is het tijdig aanvragen van herbeoordelingen. De mate van arbeidsongeschiktheid van een (ex-)werknemer kan namelijk veranderen. Uit een herbeoordeling kan blijken dat iemand minder dan 35% arbeidsongeschikt is, waardoor de WGA-uitkering kan eindigen. Ook kan sprake zijn van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid, waardoor recht kan ontstaan op een IVA-uitkering. Als eigenrisicodrager draag je niet de kosten voor een IVA-uitkering, zodat het goed is dit tijdig bij UWV aan te vragen.
Eigenrisicodragerschap kan werkgevers meer grip geven op de re-integratie en de kosten van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Tegelijkertijd vraagt het om een actieve houding en goed inzicht in de financiële en juridische verplichtingen. Door de risico's vooraf zorgvuldig af te wegen, besluiten goed voor te bereiden en tijdig actie te ondernemen, kun je onnodige kosten en juridische discussies voorkomen.
Vragen over eigenrisicodragerschap? Overweeg je om eigenrisicodrager te worden, wil je terugkeren naar het publieke stelsel of loop je tegen juridische vragen aan bij de uitvoering? Neem gerust contact op met Sietske Bos-Bremmer of Ymke Stam, beiden advocaat Arbeidsrecht en Medezeggenschap.
Wilt u maandelijks een overzicht ontvangen van onze nieuwste juridische updates en blogartikelen? Schrijf u dan in voor onze nieuwsbrief.
