Instemmingsrecht en overeenstemmingsrecht: Wat is het verschil?

Het instemmingsrecht ziet op voorgenomen besluiten over onderwerpen die limitatief zijn opgenomen in artikel 27 lid 1 WOR, zoals regelingen op het gebied van arbeids- en rusttijden, verzuim en personeelsbeoordeling.

De kernpunten:

• De bestuurder kan een besluit pas uitvoeren nadat de OR heeft ingestemd;
• Weigert de OR instemming, dan kan hij door tijdig een beroep te doen op nietigheid voorkomen dat het besluit wordt uitgevoerd;
• Voert de bestuurder het besluit toch uit, dan kan de OR de kantonrechter verzoeken de uitvoering te stoppen (art. 27 lid 6 WOR);
• De bestuurder kan op zijn beurt de kantonrechter vragen om vervangende toestemming (art. 27 lid 4 WOR). Wordt deze verleend, dan kan het besluit alsnog worden ingevoerd;
• Het instemmingsrecht biedt de OR invloed maar het is geen vetorecht.

Het overeenstemmingsrecht kent een andere systematiek. Dit recht is vastgelegd in specifieke wetgeving en soms in cao’s, en ziet met name op regelingen die ingrijpen in de dagelijkse werkomstandigheden van werknemers.

De kernpunten:

• Een regeling kan alleen worden ingevoerd of gewijzigd als de OR daarmee heeft ingestemd;
• Die overeenstemming moet schriftelijk worden vastgelegd;
• De OR kan niet de nietigheid van een besluit inroepen;
• De bestuurder kan geen vervangende toestemming vragen aan de kantonrechter.
• Zonder overeenstemming blijft de bestaande situatie in stand.

Het overeenstemmingsrecht is een sterker recht dan het instemmingsrecht. In de praktijk komt het neer op een vetorecht: geen overeenstemming betekent immers geen wijziging. Dit geeft de OR een krachtige positie bij onderwerpen waar overeenstemming bereikt moet worden.

Omdat niemand het besluit eenzijdig kan afdwingen, is goed overleg essentieel. Het overeenstemmingsrecht nodigt uit tot maatwerk, waarin belangen van werknemers en organisatie zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen.

Het is belangrijk dat ondernemingsraden bij elk besluit helder hebben welk recht speelt. Dat inzicht voorkomt misverstanden en helpt om het overleg effectief vorm te geven. Het instemmingsrecht vraagt om een andere voorbereiding en strategie dan het overeenstemmingsrecht.

Wij helpen ondernemingsraden en bestuurders graag bij het duiden van deze bevoegdheden en het vormgeven van effectieve overlegprocessen waarin medezeggenschap daadwerkelijk tot zijn recht komt.

Neem bij vragen contact op met Barbara van Dam, Juridisch medewerker Arbeid & Medezeggenschap of Thomas Catersels Advocaat Arbeid & Medezeggenschap

Wilt u elke maand een overzicht van updates en blogs in uw mailbox? Schrijf u dan in voor onze nieuwsbrief!