In deze tiendelige blogreeks staan we stil bij de levensloop van een onderneming. Welke rechtsvorm kies ik? Wat is nodig voor de oprichting van een vennootschap? Hoe eindigt een vennootschap? Wie zijn de betrokken stakeholders en hoe ga je om met een zakenpartner die vertrekt? In dit vierde deel bespreken we het verschil tussen een statutair bestuurder en een directeur.
In een tijd waarin steeds meer functietitels worden gebruikt voor leidinggevende posities binnen een onderneming, zoals algemeen directeur, CEO, gevolmachtigd directeur of bestuurder, is in de praktijk niet altijd duidelijk of iemand een statutair bestuurder is of niet. Juridisch gezien is dit onderscheid echter wel van belang, omdat aan de statutair bestuurder andere rechten, verantwoordelijkheden en verplichtingen zijn verbonden.
In deze blog lichten wij de belangrijkste verschillen tussen de statutair bestuurder en de directeur toe.
Een statutair bestuurder wordt benoemd door de algemene vergadering van aandeelhouders (hierna: “AvA”) of, onder bijzondere omstandigheden, door de Raad van Commissarissen (hierna: “RvC”). De bevoegdheid tot benoeming volgt uit de wet of uit de statuten van de vennootschap. Voor een benoemingsbesluit gelden in beginsel geen specifieke vormvereisten, tenzij de statuten anders bepalen. De benoemde bestuurder hoeft niet per definitie een natuurlijk persoon te zijn; ook een rechtspersoon kan als statutair bestuurder worden benoemd. De benoeming dient in beginsel ingeschreven te worden in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. De inschrijving is echter geen constitutieve voorwaarde om formeel als statutair bestuurder te worden aangemerkt.
Naast de benoeming besluit de AvA (of de RvC) ook over het ontslag van bestuurders. Voor het ontslag van een statutair bestuurder gelden andere regels dan voor het ontslag van een gewone werknemer. Zo is voor het ontslag geen ontslagvergunning van het UWV nodig en evenmin ontbinding door de kantonrechter. Wel moet er een redelijke grond voor ontslag bestaan. Ontbreekt een dergelijke grond, dan kan de bestuurder aanspraak maken op een (hoge) billijke vergoeding. Voor een rechtsgeldig ontslag gelden daarnaast enkele vereisten, waaronder i) dat de AvA rechtsgeldig bijeen moet zijn geroepen, ii) de bestuurder voorafgaand aan het ontslag in de gelegenheid moet zijn gesteld om in de AvA te worden gehoord en iii) dat de bestuurder advies moet kunnen geven over het voorgenomen ontslag.
Indien een statutair bestuurder een arbeidsovereenkomst met de vennootschap heeft, geldt dat het ontslag in beginsel van rechtswege leidt tot het einde van de arbeidsovereenkomst. De bestuurder kan dan doorgaans geen herstel van de arbeidsovereenkomst vorderen, tenzij sprake is van een opzegverbod of partijen specifieke afspraken hebben gemaakt over de gevolgen van het bestuursontslag voor de arbeidsovereenkomst.
Een directeur, doorgaans aangeduid als een titulair bestuurder, is in beginsel een werknemer van de vennootschap. In tegenstelling tot een statutair bestuurder wordt hij niet benoemd door de AvA (of de RvC), maar aangesteld door de werkgever op basis van een arbeidsovereenkomst. Aan hem komt dan ook, van rechtswege, geen vertegenwoordigingsbevoegdheid toe. Een titulair bestuurder kan niet een rechtspersoon zijn.
Indien de directeur een werknemer van de vennootschap is, dient in geval van ontslag de reguliere ontslagprocedure bij het UWV te worden doorlopen, net zoals bij reguliere werknemers het geval is. Het is daarom lastiger een directeur te ontslaan dan een statutair bestuurder.
Vertegenwoordigingsbevoegdheid
In beginsel is een statutair bestuurder bevoegd de vennootschap te vertegenwoordigen en haar te binden, bijvoorbeeld door het sluiten van overeenkomsten namens de onderneming. Deze vertegenwoordigingsbevoegdheid kan echter in de statuten worden beperkt. Zo kan bijvoorbeeld worden bepaald dat een bestuurder alleen gezamenlijk met een andere bestuurder bevoegd is om de vennootschap te vertegenwoordigen of kan worden besloten dat een bestuurder geheel wordt uitgesloten van vertegenwoordigingshandelingen. Het is verstandig dergelijke beperkingen op te nemen in het Handelsregister, zodat deze beperkingen ook voor derden kenbaar zijn.
Indien een directeur de onderneming wil vertegenwoordigen, moet hem daarvoor een volmacht worden verleend. Ook indien hem volmacht is verleend om vertegenwoordigingshandelingen uit te voeren, blijft hij ondergeschikt aan de statutair bestuurder. Voorts gelden voor hem, als werknemer, de reguliere regels van het arbeidsrecht, inclusief de gebruikelijke ontslagbescherming.
Verantwoording
De statutair bestuurder andere verantwoordelijkheden dan de titulair bestuurder. Zo kan een statutair bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gehouden indien de administratie van de vennootschap niet op orde is en/of de vennootschap na laat haar jaarrekeningen vast te stellen en te deponeren. Ook voor andere handelingen is het mogelijk dat de bestuurder persoonlijk aansprakelijk wordt gehouden, zoals in geval de bestuurder verplichtingen aangaat waarvan hij wist of behoorde te weten dat de vennootschap deze niet kan nakomen.
Heeft u vragen over de statutair bestuurder of de directeur? Neem dan gerust contact op met Manon Hoekstra of Jarno de Graaf, advocaten Ondernemingsrecht. Opmerking: namen omwisselen afhankelijk van wie de blog heeft geschreven.
Deze blog maakt onderdeel uit van de blogreeks ‘De levensloop van een onderneming’.
Wilt u elke maand een overzicht van updates en blogs in uw mailbox? Schrijf u dan in voor onze nieuwsbrief.
