In Nederland werken bijna 1,7 miljoen mensen in de zorg. En nog is sprake van een groot personeelstekort. De personeelstekorten in de zorg brengen voor bestuurders en HR-professionals nieuwe uitdagingen met zich mee. Wij zien in de praktijk dat dit bijvoorbeeld leidt tot het aannemen van zorgmedewerkers die achteraf niet zo geschikt blijken te zijn voor de zorg. In deze blogreeks gaan wij in op allerlei arbeidsrechtelijke zaken die je tegen kunt komen vanaf de sollicitatie tot het einde van het dienstverband.
Terwijl het ziekteverzuim in andere sectoren gelijk blijft, neemt het in de zorg verder toe. Volgens cijfers van het CBS bedroeg het ziekteverzuim in de gezondheidszorg in het eerste kwartaal van 2026 8,2%. Dat betekent dat van elke duizend werkdagen er 82 uitvielen door ziekte. Daarmee is sprake van het op één na hoogste ziekteverzuim in de afgelopen 25 jaar.
De stijging van het ziekteverzuim onder zorgmedewerkers is zorgelijk. De zorg staat namelijk al onder grote druk. Wanneer medewerkers uitvallen, neemt de werkdruk voor hun collega's verder toe. Hierdoor bestaat het risico dat ook zij op hun beurt zullen uitvallen, waardoor het ziekteverzuim alleen maar oploopt.
Wat zijn de belangrijkste oorzaken van ziekteverzuim en hoe kun je als zorgorganisatie het verzuim beheersen?
1) Fysieke belasting
Veel zorgmedewerkers doen iedere dag lichamelijk zwaar werk. Zij tillen veel, staan lang of maken vaak dezelfde bewegingen. Daardoor kunnen rug-, nek- en schouderklachten of RSI ontstaan. Zonder goede hulpmiddelen of een goed ingerichte werkplek kunnen deze klachten lang aanhouden of zelfs blijvend worden.
2) Psychische klachten
Werken in de zorg kan mentaal zwaar zijn. Medewerkers krijgen dagelijks te maken met ziekte, overlijden en andere ingrijpende situaties. Samen met een hoge werkdruk kan dit leiden tot stress, overspannenheid of een burn-out. Uit cijfers van het CBS blijkt dat psychische klachten, na griep en andere virusinfecties, een van de belangrijkste oorzaken is van ziekteverzuim.
3) Hoge werkdruk
Door personeelstekorten moeten zorgmedewerkers vaak extra diensten draaien of overwerken. Daardoor hebben zij minder tijd om uit te rusten. Een hoge werkdruk is de belangrijkste oorzaak van werkgerelateerd ziekteverzuim. Als de werkdruk lang hoog blijft, neemt de kans op fouten en uitval toe.
4) Conflicten en een verstoorde werksfeer
Onduidelijke afspraken, slechte communicatie of spanningen tussen collega's kunnen veel stress geven. Conflicten ontstaan ook sneller wanneer medewerkers al lange tijd onder hoge druk werkzaam zijn. Als conflicten niet op tijd worden opgelost, kan dit uiteindelijk leiden tot een ziekmelding.
5) Privéomstandigheden
Ook problemen buiten het werk kunnen ervoor zorgen dat iemand zich ziek meldt. Denk aan mantelzorg, geldzorgen of problemen thuis. Juist in de zorg, waar de werkdruk vaak al hoog is, kunnen deze problemen extra zwaar zijn.
6) Ongezonde leefstijl
Te weinig slaap en ongezonde voeding maken het moeilijker om te herstellen. Daardoor neemt de kans op lichamelijke en psychische klachten toe. Een gezonde leefstijl helpt medewerkers om langer gezond aan het werk te blijven.
Ziekteverzuim voorkomen is beter dan genezen. Werkgevers kunnen veel doen om te voorkomen dat medewerkers ziek uitvallen.
1) Zet in op strategische personeelsplanning
Breng in kaart wat jouw organisatie nu en in de toekomst nodig heeft aan bezetting. Zorg ervoor dat de juiste mensen op de juiste plek worden ingezet. Daarnaast is een flexibele schil vaak noodzakelijk om piekdrukte op te kunnen vangen. Zo voorkom je een hoge werkdruk en als gevolg daarvan een hoog ziekteverzuim.
2) Betrek medewerkers
Zorgprofessionals weten als geen ander wat nodig is voor hun duurzame inzetbaarheid. Daarom is het goed hen te betrekken bij het maken van beleid over bijvoorbeeld werkdruk, doorgroeimogelijkheden of organisatieontwikkeling. Investeren in de behoeften van de zorgmedewerkers is bouwen aan een organisatie waar medewerkers graag en gezond werken.
3) Zet in op preventie
Stimuleer medewerkers om gezond te leven. Dat kan bijvoorbeeld met vitaliteitsprogramma's, workshops over stress, een goede werkhouding en leefstijl. Ook aandacht voor beweging, gezonde voeding en ontspanning helpt.
4) Speel in op maatschappelijke ontwikkelingen
Een goed voorbeeld zijn de demografische ontwikkelingen, de vergrijzing, de behoefte aan mantelzorg. Veel zorgmedewerkers combineren hun werk met de zorg voor een naaste. De SER heeft onlangs het advies ‘Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving’ uitgebracht. Daarin wordt gewezen op mogelijkheden als flexibele roosters, verlofmogelijkheden en bewustwording bij leidinggevenden. Zorgorganisaties die hier actief op inspelen, laten zien dat zij aandacht hebben voor de persoon achter de medewerker. Het verlicht daarnaast de druk op de medewerkers en dat voorkomt een hoog ziekteverzuim.
5) Besteed aandacht aan mentale gezondheid
Werken in de zorg kan emotioneel zwaar zijn. Geef medewerkers daarom genoeg tijd om te herstellen en hun ervaringen te bespreken. Bied hulp aan via een vertrouwenspersoon, bedrijfsmaatschappelijk werker of een bedrijfspsycholoog. Ook begrip en flexibiliteit bij mantelzorg of andere privéproblemen kunnen helpen om uitval te voorkomen.
Heb je vragen over arbeidsrecht in de zorgcontext? Neem dan contact op met Sietske Bos, advocaat Arbeidsrecht, of Ymke Stam, advocaat Arbeidsrecht.
Blogserie HR in de zorg
Tijdens deze interactieve rondetafelbijeenkomst op 1 oktober 2026 gaan wij hierover graag met u in gesprek. Geen traditioneel seminar, maar een kleinschalige bijeenkomst waarin HR-professionals uit de zorg ervaringen uitwisselen en samen met onze specialisten actuele vraagstukken bespreken. Praktische inzichten, herkenbare voorbeelden en ruimte voor discussie staan centraal.
Tijdens de rondetafelbijeenkomst bespreken wij onder meer de volgende onderwerpen:
Kijk hier voor meer informatie en om aan te melden!
Wil je elke maand een overzicht van updates en blogs in jouw mailbox? Klik dan hier om je in te schrijven voor de nieuwsbrief!
